اخبار > اهمیت ابعاد جمعیتی غیرمستقیم کووید- ۱۹



  چاپ        ارسال به دوست

عضو هیات علمی دانشگاه مازندران تشریح کرد:

اهمیت ابعاد جمعیتی غیرمستقیم کووید- ۱۹

 

 

 

 

 

 

عضو هیات علمی دانشگاه مازندران تشریح کرد:

اهمیت ابعاد جمعیتی غیرمستقیم کووید- ۱۹

        به گزارش روابط عمومی دانشگاه مازندران به نقل از ایرنا، ویروس مرموز و پیچیده کرونا که روی همه ابعاد جامعه جهانی و به ویژه برخی کشورها تاثیر منفی خود را گذاشته، به اعتقاد کارشناسان، پیامدهایی اجتماعی علاوه بر آن چه که امروز دیده می‌شود نیز خواهد داشت که ممکن است چند سال بعد مشاهده شود. یکی از این پیامدهای اجتماعی، تاثیر کرونا بر جمعیت است.

       بر اساس این گزارش، دکتر یعقوب فروتن جمعیت‌شناس و دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران نیز تاثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم کرونا بر جمعیت را تایید می‌کند و با بیان این‌که این یک موضوع جدی در دنیاست، به خبرنگار ایرنا می‌گوید: کاهش جمعیت یکی پیامدهایی است که کرونا به طور مستقیم و غیرمستقیم روی مسایل جمعیتی جهان و کشور دارد. از یک سو، نوعی پیامد مکانیکی که به طور خودبه‌خودی بر اثر شیوع این ویروس رخ می‌دهد و دیگری هم پیامدهای غیر مستقیم یا ارگانیکی است.

       دکتر فروتن می‌افزاید: مولفه‌هایی مثل زاد و ولد، مرگ‌ومیر، الگوهای ازدواج و طلاق یا مهاجرت، برخی از مهم‌ترین ابعاد جمعیتی هستند که ویروس کرونا می‌تواند آن‌ها را تحت‌الشعاع قرار دهد. اما شدت و ضعف آن به شرایط کشورها و تمهیداتی که برای رفع مشکلات جمعیتی اندیشیده می‌شود، بستگی دارد.

       وی خاطرنشان می‌کند: یکی از پیامدهای بلاواسطه کرونا بر جمعیت، تاثیر بر تعداد مرگ است که تعداد مرگ را افزایش می‌دهد. از ابتدای شیوع کرونا بیش از ۹۴۰ هزار نفر در دنیا بر اثر ابتلا به این ویروس جان باختند. این پیامد مکانیکی کرونا بر جمعیت جهان است. فقط در آمریکا تا کنون بیش از ۲۰۰ هزار نفر جان باختند. طی هفت ماه در کشورمان بنا به آمارهای رسمی بیش از ۲۳ هزار نفر بر اثر ابتلا به کووید ۱۹ جان خود را از دست دادند. این جزوی از پیامدهای قهری و بلاواسطه و مستقیم کروناست.

       دکترای تخصصی جمعیت‌شناسی ادامه داد: سیاست‌های جمعیتی و ابعاد حمایتی برای افزایش ازدواج و کاهش طلاق یا بیشتر کردن تمایل به فرزندآوری در آینده نزدیک باید نسبت به دوران پیش از کرونا جدی‌تر گرفته شود.

       از نگاه جامعه‌شناسان، ابعاد مختلف ایجادشده در جامعه و به ویژه جوامع دارای چالش‌های اجتماعی و اقتصادی می‌توانند متعدد باشند و هر کدام نیز در نهایت روی جمعیت تاثیر بگذارند. به گفته این جمعیت‌شناس کرونا بر الگوهای ازدواج و فرزندآوری تاثیر گذاشته است. خیلی از مراکز یا تالارها مسدود هستند یا محدودیت‌هایی برای آغاز رسمی زندگی مشترک ایجاد شده و به تعویق افتادن مراسم‌های ازدواج نیز یکی از پیامدهای کرونایی است که روی الگوهای فرزندآوری تأثیر می‌گذارد.

       دکتر فروتن با تاکید بر این که سیاست‌گذاران و دولت‌مردان باید روی پیامدهای غیرمستقیم کرونا بر جمعیت تمرکز بیشتری داشته باشند، تصریح می‌کند: کشورها با تقویت سیستم بهداشتی، فرهنگ‌سازی و تقویت زیرساخت‌ها می‌توانند ابعاد مستقیم و بلاواسطه تاثیر کرونا بر جمعیت مانند مرگ را کنترل کنند. اما آن چه که به مراتب مهم‌تر است و نقش حکومت و دولت را برجسته‌تر می‌کند ابعاد غیرمستقیم است. یعنی ابعاد ارگانیکی که ویروس کرونا روی مسایل جمعیتی خواهد داشت.

تشدید کرونایی چالش‌های اقتصادی

       دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران خاطرنشان می‌کند: ابعاد ارگانیکی یعنی فضایی که ویروس کرونا برای جامعه ایجاد می‌کند؛ مانند ترس، استرس و مسایل روان‌شناختی که در روحیات انسان‌ها ایجاد می‌شود یا محدودیت‌های کسب و کار و پیرو آن چالش‌های اقتصادی که همگی در کنار هم فضای مبهم و ناروشنی را برای افراد و جامعه ایجاد می‌کند و در نهایت تصمیم‌گیری‌ برای ازدواج یا فرزندآوری در زوج‌های جوان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

       دکترای تخصصی جمعیت‌شناسی می‌افزاید: علاوه بر کاهش ازدواج در شرایط این‌چنینی، وقتی فضای اقتصادی و کسب و کار و درآمد روشن نباشد طبیعی است که میزان طلاق هم افزایش پیدا می‌کند. به بیانی بهتر زمینه برای افزایش طلاق مهیاتر است. این اتفاق‌ها در صورت کم‌توجهی می‌تواند تشدید شود و مسایلی است که می‌تواند جمعیت کشور را در آینده تحت‌الشعاع قرار دهد.

       دکتر فروتن نقش دولت‌ها را در پیشگیری از بروز این چالش‌های جمعیتی ناشی از کرونا بسیار مهم می‌داند و می‌گوید: در کشورهای توسعه‌یافته‌ می‌ببینیم که میزان تاثیرپذیری‌شان از کرونا به مراتب کمتر بود. بنابراین سیاست‌های جمعیتی و ابعاد حمایتی برای افزایش ازدواج و کاهش طلاق یا بیشترکردن تمایل به فرزندآوری در آینده نزدیک باید نسبت به دوران پیش از کرونا جدی‌تر گرفته شود. در این زمینه تاکید من روی فرصت‌های شغلی است. با تشدید پیامدهای کرونایی بر فضای اقتصادی و کسب و کار و درآمد، میزان طلاق افزایش پیدا می‌کند.

احتمال افزایش مهاجرت

       علاوه بر این پیامدهای کرونایی بر جمعیت، از نگاه جمعیت‌شناسان در جوامعی که آسیب بیشتری از شیوع کرونا می‌بینند، مهاجرت در دوران پساکرونا هم می‌تواند یکی از عوامل تاثیرگذار بر جمعیت باشد.

         دکترای تخصصی جمعیت‌شناسی در این باره می‌گوید: نکته مهمی که نباید در این زمینه مغفول بماند و در پیامدهای جمعیتی کرونا می‌تواند قرار بگیرد موضوع مهاجرت است که می‌تواند داخلی یا خارجی باشد. قطعا در شرایط کنونی بر تعداد مهاجران بالقوه افزوده شده است.

       وی می‌افزاید: باید آگاه باشیم که این ویروس میزان مهاجران بالقوه یا Potential Migration را افزایش داده است. یعنی باید به عنوان مسئول و دولت این را بپذیریم که انگیزه بخشی از جامعه به ویژه تحصیل‌کردگان در این ایام کرونایی برای مهاجرت از کشور تشدید شد. این واقعیت‌های جمعیتی را نمی‌توان کتمان کرد.

کرونا و فرصت‌سوزی جمعیتی

       دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران در عین حال به وضعیت مناسب و با کیفیت جمعیتی ایران در دوره کنونی هم اشاره می‌کند و معتقد است که ایران به دلیل جمعیت زیاد جوان امروز در بهار جمعیتی قرار دارد.

       وی می‌گوید: به عنوان یک معلم جمعیت‌شناسی با ۲۵ سال سابقه می‌گویم که از زمان مادها تا امروز و حتی نسبت به شرایط جمعیتی پیش‌بینی شده در دو تا سه دهه آینده، پتانسیل جمعیتی کشور ما در هیچ زمانی بهتر از امروز نبود. امروز بخش زیادی از جمعیت ما جمعیت جوان است. اکنون نزدیک به نیمی از جمعیت کشور ما را جوانان تشکیل می‌دهند. بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته مانند کانادا آرزوی این موقعیت جمعیتی را دارند. اما این امتیاز بزرگ کشور طی سال‌های اخیر به دلیل برخی اظهارنظرها مبنی بر سالخوردگی ایران در سه دهه آینده نادیده گرفته می‌شود.

        باید برای بهره‌مندی از فرصت جمعیت جوان در شرایطی که کرونا دغدغه‌های شغلی را تشدید می‌کند برنامه‌های ویژه‌ای تدارک دید. دکتر فروتن از دست دادن فرصت کنونی جمعیتی ایران به بهانه سال‌خوردگی جمعیت در دو تا سه دهه آینده را نوعی فرصت‌سوزی می‌داند و معتقد است که شیوع کرونا در صورت کم‌توجهی به سیاست‌های حمایتی برای استفاده از این فرصت، می‌تواند بر میزان این فرصت‌سوزی بیفزاید.

        این جمعیت‌شناس، موقعیت ممتاز اجتماعی ایران را ساخت سنی جوان کشور بیان می‌کند و می‌گوید: باید برای بهره‌مندی از این فرصت در شرایطی که کرونا دغدغه‌های شغلی را تشدید می‌کند برنامه‌های ویژه‌ای تدارک دید. در کشوری مثل کشور ما که پیش از کرونا هم شاهد روند فزاینده طلاق بودیم و حالا کرونا این روند را تشدید می‌کند، آینده‌نگری و تدبیر مقامات دولتی برای تمهیدات به مراتب ضروری‌تر از گذشته خواهد بود.

       هنوز آماری از سازمان ثبت احوال درباره تغییرات جمعیتی مستقیم ناشی از کرونا منتشر نشده و نمی‌توان به صورت دقیق عنوان کرد که کرونا چقدر بر میزان مرگ و میر نسبت به سال گذشته افزوده است. همچنین آمارهای مربوط به ازدواج و طلاق امسال نیز هنوز منتشرنشده تا بتوان نگاهی مقایسه‌ای به این پدیده جمعیتی در کشور طی ۶ ماه نخست امسال با نیمه نخست سال ۱۳۹۸ و سال‌های پیش از آن داشته باشیم. اما با توجه به آن چه که در جامعه برای فرزندآوری و مهاجرت شنیده و دیده می‌شود و همچنین به استناد مرگ‌های سه رقمی روزانه بر اثر کرونا می‌توان از حالا پیش‌بینی کرد که تاثیر کرونا بر جمعیت در درازمدت و حتی میان‌مدت محسوس خواهد بود.

روابط عمومی دانشگاه مازندران

امور رسانه‌های گروهی


١٤:٥٢ - يکشنبه ٣٠ شهريور ١٣٩٩    /    شماره : ٢٦٦٠٥    /    تعداد نمایش : ١٢٢٧